W drodze do osiągnięcia dzisiejszej formy organizacyjnej Zakład Gospodarki Mieszkaniowej był wielokrotnie przekształcany i restrukturyzowany. Początku obecnego zakładu budżetowego należy upatrywać już w połowie ubiegłego wieku, gdy władze Kartuz zadecydowały o konieczności utworzenia jednostki zajmującej się budownictwem dla potrzeb miasta, wsi oraz gospodarką komunalną i wodociągami.

Na podstawie dekretu z października 1950 roku o przedsiębiorstwach państwowych utworzono w Kartuzach Miejskie Przedsiębiorstwo Remontowo – Budowlane. Jego działalność oceniano bardzo krytycznie, więc władze podjęły decyzję o utworzeniu wielobranżowego Miejskiego Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej (zwane dalej MPGK), ponoszącego odpowiedzialność za wodociągi, kanalizację, bazę hotelarską, utrzymanie czystości, zarządzanie zielenią oraz urządzeniami komunalnymi. Przedsiębiorstwo Remontowo – Budowlane otrzymywało zlecenia prac na wsi.

W 1957 roku MPGK poszerzyło zakres świadczonych usług o gospodarkę mieszkaniową. Przejęto zatem odpowiedzialność za eksploatację i remonty budynków będących pod zarządem Prezydium Miejskiej Rady Narodowej (z wyjątkiem spraw lokalowych). W wyniku przekształcenia zmieniono nazwę na Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej (zwane dalej MPGKiM).

W 1961 roku utworzono zakład budżetowy Zarządu Budynków Mieszkalnych, a Przedsiębiorstwo wróciło do swojej dawnej nazwy (MPGK). W 1966 roku Powiatowe Przedsiębiorstwo Remontowo – Budowlane wchłonęło Zakład Remontowy działający dotychczas przy MPGK. Dwa lata później ponownie utworzono Zakład Remontowy, zajmujący się remontami ulic, chodników, wodociągami i kanalizacją. Od 1 stycznia 1970 roku do Przedsiębiorstwa przyłączono odrębny finansowo Zakład Gospodarki Mieszkaniowej (powrót do nazwy MPGKiM).

W 1973 roku na bazie MPGK i M powstało Powiatowe Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej. Oprócz zakładu gospodarki mieszkaniowej w skład przedsiębiorstwa wchodziły: wodociągi i kanalizacja, Zakład Oczyszczania Miasta, zakład zajmujący się zielenią miejską, ciepłownictwem oraz gazyfikacją bezprzewodową¹.

Rok 1974 toku przekazano działy zajmujące się obsługą wodociągów i kanalizacji pod zwierzchnictwo Gdyni. W następnym roku w ślad za wodociągami przekazano dział gazyfikacji bezprzewodowej, zaś sekcja ciepłownictwa OPEC w Gdańsku. Komunalne zasoby mieszkaniowe były zarządzane przez PGKiM aż do roku 1992 roku. Jego obowiązki przejął powołany przez władze miasta Zakład Komunalny. Powstał on na bazie części PGKiM oraz zakładu budżetowego wodociągów i kanalizacji. Uchwałą Nr XXVI/218/96 Rady Miejskiej w Kartuzach z dnia 10 września z dniem 1 października 1996 roku Zakład Komunalny uległ likwidacji.

W następstwie powstały odrębne spółki z ograniczoną odpowiedzialnością: Kartuskie Przedsiębiorstwo Oczyszczania, Kartuskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji oraz Zakład Gospodarki Mieszkaniowej jako zakład budżetowy.

Aktem założycielskim podmiotu jest Uchwała Nr XXV/210/96 Rady Miejskiej w Kartuzach z dnia 9 lipca 1996 roku w sprawie powołania zakładu budżetowego pod nazwą „Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w Kartuzach”. Obecny statut jednostki został zatwierdzony Uchwałą Nr XXIII/293/08 Rady Miejskiej z dnia 27 sierpnia 2008 roku.